📍 Vardzia, region Samcche-Dżawachetia
Vardzia — wykuty w skale klasztor z XII wieku, jeden z najbardziej niezwykłych zabytków Gruzji. 500 komnat na 13 kondygnacjach na 500 metrach klifu. Zbudowany 1156-1203 przez króla Georgi III i królową Tamarę (najsłynniejsza królowa Gruzji, „ojciec kraju" mimo tytułu kobiecego).
Cel: schronienie dla mnichów + twierdza obronna. Vardzia mieściła 2000 mnichów. Kościół Wniebowzięcia NMP (główna świątynia) ma unikalne freski z 1184 — jedyny znany portret królowej Tamary (dziewczynka 21-letnia).
Trzęsienie ziemi 1283 zniszczyło 2/3 kompleksu — górne piętra spadły do rzeki Kury. Zachowane 300 komnat z 500. Do dziś funkcjonuje jako aktywny klasztor — 30 mnichów mieszka na miejscu.
Zwiedzanie: 15 GEL. Godziny 10-19 (kwiecień-październik), 10-16 (listopad-marzec). Dojazd: 60 km z Borjomi (dobre drogi), 210 km z Tbilisi (4h). W okolicy: Rabati Castle (Achalciche), termalne źródła Vanadzor.